wstecz                                             POMNIKI PRZYRODY W GMINIE IŁÓW

Strona główna Dęby Jałowiec pospolity Dzika grusza Lipa drobnolistna Wiąz pospolity

Polska jako kraj może poszczycić się wielowiekową tradycją ochrony przyrody. Trudno jest dziś wskazać jakie obiekty przyrody z takich czy innych względów objęte były kiedyś ochroną. Pierwsze zarządzenie o ochronie przyrody pochodzi z początku XI w. Wydał je Bolesław Chrobry (967 - 1025) zabraniając polować na rzadkie już wówczas bobry. Król Władysław Jagiełło w latach 1420 - 1423 w Statucie Wareckim ustanowił: "Jeśliby kto wszedłszy w las drzewa, które znajdują się być wielkiej ceny jako cis albo im podobne rąbał, wtedy może być przez pana albo dziedzica pojman." Za panowania tego monarchy ochronie podlegały niektóre gatunki dzikich zwierząt, np. jelenie, dziki, tarpany, łosie, tury. W 1529 r. w Statutach litewskich król Zygmunt I Stary wziął pod ochronę także bobry. Wojewoda poznański Jan Ostroróg (1565 - 1622) mawiał: "Kto dębu utnie, jakoby chłopa zabił".

Pojęcie pomnika przyrody wprowadził po raz pierwszy A. Humbold (1769 -1859). Podczas podróży po Ameryce Południowej w latach 1799-1804 mianem tym określił spotykane tam okazałe drzewa.
W Polsce mamy dużo drzew, tzw. pomnikowych, wyróżniających się osobliwym kształtem, wiekiem lub wielkością. Są wśród nich drzewa chronione dla zachowania w pamięci potomnych związanych z nimi osób lub wydarzeń historycznych.
Aby drzewo mogło być zakwalifikowane jako pomnik przyrody, musi spełniać podstawowy warunek - mieć odpowiednią pierściennicę, tj. średnicę pnia na wysokości 130 cm od ziemi. Jako drzewa pomnikowe mogą być uważane także drzewa znacznie cieńsze, jeśli należą do obcych i rzadkich gatunków, występują na granicy swojego zasięgu lub spełniają poważniejszą rolę w krajobrazie. Na takich obiektach nie wolno dokonywać czynności zmieniających ich stan czy wygląd. Można natomiast i należy stosować zabiegi konserwacyjne w celu przedłużenia ich życia.